बालस्नेही

महाराष्ट्र शासन शालेय शिक्षण विभाग शासन परिपत्रक क्रमांक : संकीर्ण-२०२६/प्र. क्र. २६६ (ई-१८३९७९९)/एसडी-१ मादाम कामा मार्ग, हुतात्मा राजगुरु चौक, मंत्रालय, मुंबई-४०० ०३२. दिनांक : १७ सप्टेंबर, २०२६ विषय : राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण, २०२० (NEP 2020) अंतर्गत FLN व पूरक शैक्षणिक साहित्य विद्यार्थ्यांना स्वयंअध्ययनासाठी कायमस्वरूपी देण्याबाबत आणि शाळांमधील अनुपयुक्त / निरुपयोगी साहित्याचे निर्लेखन करण्याबाबत. संदर्भ : १. शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, शासन निर्णय क्र. संकीर्ण११२५/प्र.क्र.२५१/२५/एसएम-१, दि. १६.०४.२०२५. २. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण, २०२० (NEP 2020). ३. वित्त विभाग, शासन निर्णय क्र. विअप्र २०१३/प्र.क्र.३०/२०१३/विनियमन, भाग-२, दि. १७.०४.२०१५. ४. सामान्य प्रशासन विभाग, शासन निर्णय क्र. मातंस/नस्ती ०७/प्र. क्र. ८९/३९, दि. ०१.०८.२०११. ५. शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, अधिसूचना क्र. पीआरई २०१०/प्र. क्र. २१२ (बी)/पीई-१, दि. ११.१०.२०११. ६. बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा हक्क अधिनियम, २००९ (दि. २७.०८.२००९). प्रस्तावना : १) बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा ...

महाराष्ट्र शासन. शिक्षण संचालनालय (योजना), महाराष्ट्र राज्य १७, आंबेडकर मार्ग, पुणे-४११००१. दूरध्वनी क्रमांक : ०२०/२६९६७०२६/२६९२३५४५ E-mail Id:- directoradult@gmail.com जा. क्र. सिसयो/योजना-३/नभासा/स्वस/२०२६-२७/४०४ दिनांक :- १६/०९/२०२६ प्रति, १. शिक्षणाधिकारी (योजना), सर्व जिल्हे, महाराष्ट्र राज्य. २. शिक्षणाधिकारी (योजना), मुंबई. विषय :- उल्लास – नव भारत साक्षरता कार्यक्रमांतर्गत सन २०२६-२७ मधील प्रथम पायाभूत साक्षरता व संख्याज्ञान मूल्यांकन चाचणी (FLNAT) पुढे ढकलण्याबाबत. संदर्भ :- १. भारत सरकार, शिक्षण मंत्रालय, शालेय शिक्षण व साक्षरता विभाग (प्रौढ शिक्षण ब्युरो), नवी दिल्ली यांचे पत्र क्र. F. No. 14-1/2023-AE-4, दिनांक 31 जुलै 2026. २. या कार्यालयाचे पत्र दि. 21/08/2026. ३. शिक्षणाधिकारी (योजना) जिल्हा परिषद सिंधुदुर्ग यांचे पत्र दि. 01/09/2026. महोदय, उपरोक्त विषय व संदर्भीय पत्रान्वये कळविण्यात आले आहे की, उल्लास – नव भारत साक्षरता कार्यक्रमांतर्गत सन २०२६-२७ मधील प्रथम पायाभूत साक्षरता व संख्याज्ञान मूल्यांकन चाचणी (FLNAT) दिनांक २० सप्टेंबर २०२६ रो...

हिंदी दिवस : एका भाषेचा उत्सव.... भाषा म्हणजे केवळ शब्दांची मांडणी नाही. भाषा म्हणजे माणसाच्या मनातील भावना, विचार, अनुभव, संस्कृती आणि इतिहास व्यक्त करण्याचे माध्यम आहे. आईच्या अंगाईगीतापासून ते समाजाच्या सामूहिक स्मृतीपर्यंत आणि साहित्याच्या सर्जनशील विश्वापासून ते आधुनिक विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या संवादापर्यंत भाषा माणसाच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. म्हणूनच एखाद्या भाषेचा सन्मान करणे म्हणजे त्या भाषेत व्यक्त झालेल्या असंख्य पिढ्यांच्या अनुभवांचा सन्मान करणे होय. भारतासारख्या बहुभाषिक आणि बहुसांस्कृतिक देशात हिंदीचे हे स्थान समजून घेणे विशेष महत्त्वाचे ठरते. दरवर्षी १४ सप्टेंबर रोजी भारतात हिंदी दिवस साजरा केला जातो. या दिवसामागे एक ऐतिहासिक घटना आहे. १४ सप्टेंबर १९४९ रोजी भारताच्या संविधान सभेने देवनागरी लिपीतील हिंदीला संघाची राजभाषा म्हणून स्वीकारण्याचा निर्णय घेतला. स्वतंत्र भारताची प्रशासनव्यवस्था कोणत्या भाषेत चालवायची, भारतीय जनतेशी शासनाचा संवाद कसा असावा आणि देशाच्या विविध भागांना परस्परांशी जोडणाऱ्या भाषेची भूमिका काय असावी, या व्यापक प्रश्नांच्या पार्श्वभूमीवर हा...

मातीच्या कुशीतलं बहिणाबाईंचं गाणं.. अरे संसार.. संसार.     एखादं गाणं आपण ऐकतो आणि ते संपून गेल्यावरही त्याचे शब्द मनात घुमत राहतात. काही कविता वाचून आपण कवीच्या कल्पनाविश्वात जातो; पण काही कविता अशा असतात की त्या आपल्याला आपल्या स्वतःच्या आयुष्याकडे पुन्हा वळून पाहायला लावतात. बहिणाबाई चौधरींची कविता याच अर्थाने विलक्षण आहे. त्यांच्या शब्दांत मोठमोठी तत्त्वज्ञानाची परिभाषा नाही, अवघड शब्दांची गर्दी नाही; पण जीवन जगताना माणसाने काय जपावे, दुःखात कसे उभे राहावे, संसाराकडे कसे पाहावे, श्रमाचे मोल काय आहे आणि निसर्गाशी आपले नाते किती जिव्हाळ्याचे आहे, याचा विलक्षण अर्थ त्यांच्या कवितेतून उमटतो.बहिणाबाईंच्या कवितेकडे पाहताना सर्वप्रथम जाणवते ते म्हणजे त्यांनी कविता लिहिण्यापेक्षा जीवनच कवितेत आणले. घराच्या उंबरठ्यापासून शेताच्या बांधापर्यंत, चुलीच्या धुरापासून आभाळातील ढगांपर्यंत आणि पक्ष्याच्या छोट्याशा घरट्यापासून माणसाच्या मोठ्या संसारापर्यंत त्यांचे अनुभव पसरलेले आहेत. म्हणूनच त्यांची कविता वाचताना असे वाटते की आपल्याच घरातली एखादी माय, आजी किंवा शेताच्या बांधावर काम करणारी एख...

 अत्यंत तातडीची सूचना – PRASHAST ॲप  अमरावती जिल्ह्यातील सर्व मुख्याध्यापक यांनी खालील कार्यवाही तातडीने पूर्ण करावी. V 📌 PRASHAST मध्ये Headmaster Registration करण्याची प्रक्रिया : प्रथमच PRASHAST ॲप सुरू करताना ➡️ Sign up as Headmaster पर्याय निवडावा. ➡️ UDISE Code व मोबाईल क्रमांक टाकून CAPTCHA पूर्ण करावा. ➡️ OTP द्वारे Login करून Verification Successful करावे. ➡️ Set Password करून Account Created Successfully प्रक्रिया पूर्ण करावी. ➡️ त्यानंतर Login करावे. 📌 Login केल्यानंतर खालील माहिती तपासावी : 1️⃣ Verify Your School करावे. 2️⃣ शाळेतील सर्व वर्गांची माहिती तपासावी. 3️⃣ सर्व विद्यार्थ्यांची संख्या तपासावी. 4️⃣ शिक्षकांची संख्या तपासावी. ⚠️ वरील माहितीमध्ये कोणतीही तफावत / त्रुटी आढळल्यास ती UDISE मध्ये तातडीने Update करून घ्यावी. ⏰ अंतिम मुदत : 17 सप्टेंबर 2026 रोजी रात्री 12.00 वाजेपर्यंत 📌 महत्त्वाचे : 17/09/2026 पर्यंत UDISE मध्ये केलेले अपडेट PRASHAST प्रणालीमध्ये उपलब्ध होणार आहेत. दिनांक 18/09/2026 पासून PRASHAST मध्ये उपलब्ध होणाऱ्या माहितीच्या आधा...

आचार्य विनोबा भावे : पवनार ते देशभराची भूदान चळवळ. आचार्य विनोबा भावे हे महात्मा गांधींच्या विचारपरंपरेतील एक महान समाजचिंतक, आध्यात्मिक साधक, सर्वोदयी कार्यकर्ते आणि अहिंसक सामाजिक परिवर्तनाचे पुरस्कर्ते होते. त्यांचे संपूर्ण जीवन सत्य, अहिंसा, अपरिग्रह, श्रमप्रतिष्ठा, ग्रामस्वराज्य, सर्वधर्मसमभाव आणि सर्वांच्या कल्याणासाठी समर्पित होते. महात्मा गांधींनी स्वातंत्र्यलढ्याला नैतिक आणि सामाजिक अधिष्ठान दिले, तर विनोबा भावे यांनी स्वातंत्र्यानंतर सामाजिक आणि आर्थिक विषमतेच्या प्रश्नावर अहिंसक मार्गाने प्रयोग केला. त्यातूनच जगाच्या इतिहासात वेगळे स्थान निर्माण करणारी भूदान-ग्रामदान चळवळ उभी राहिली. विनोबा भावे यांचा जन्म ११ सप्टेंबर १८९५ रोजी रायगड जिल्ह्यातील गागोदे या गावात झाला. त्यांचे मूळ नाव विनायक नरहरि भावे होते. लहानपणापासूनच त्यांना अध्यात्म, भारतीय तत्त्वज्ञान, भगवद्गीता आणि संतसाहित्याची ओढ होती. महात्मा गांधींच्या विचारांचा प्रभाव पडल्यानंतर त्यांनी आपले जीवन राष्ट्रसेवा आणि समाजसेवेला वाहून घेतले. गांधीजींच्या आश्रमजीवनात त्यांनी सत्य, अहिंसा, स्वावलंबन आणि श्रम य...

महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ कार्यालय, इमारत जुना व चौथा मजला, नळ स्टॉप, पुणे – ४११००४ दूरध्वनी क्र. ०२०-२६१२३०६६ ई-मेल : msce@maha.gov.in वेबसाईट : www.mscepu.in अधिसूचना परीक्षा आयोजन जा.क्र.मराप/एनएमएमएस/इ.८वी/२०२६-२७/३९१६ दि. ०७/०९/२०२६ प्रति, १. शिक्षणाधिकारी (माध्यमिक/योजना), जिल्हा परिषद ——————— (सर्व) २. शिक्षण निरीक्षक, बृहन्मुंबई (दक्षिण/पश्चिम/उत्तर विभाग) ३. प्रशासन अधिकारी / शिक्षण प्रमुख / शिक्षणाधिकारी, म.न.पा. शिक्षण मंडळ ४. महानगरपालिका, यांच्यामार्फत संबंधित शाळा समिती (सर्व) विषय :- राष्ट्रीय आर्थिक दुर्बल घटक विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती योजना परीक्षा (NMMS) २०२६-२७ इ. ८ वी साठी परीक्षा रविवार, दिनांक २० डिसेंबर, २०२६ अधिसूचना. राष्ट्रीय आर्थिक दुर्बल घटक विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती योजना (NMMS) परीक्षेची ऑनलाइन आवेदनपत्रे परिषदेस https://www.mscepu.in व https://mscemnms.in या संकेतस्थळावर दिनांक ०८ सप्टेंबर, २०२६ पासून उपलब्ध होणार आहेत. सदर परीक्षेसाठी सर्व माहिती, म...

महाराष्ट्र शासन शिक्षण आयुक्तालय महाराष्ट्र राज्य, मध्यवर्ती इमारत, डॉ. अॅनी बेझंट मार्ग, पुणे ४११ ००१ दूरध्वनी क्र.: 020-26120441 ई-मेल : educom-mah@mah.gov.in ईमेल/टपालाद्वारे जा.क्र.मराप्प/पवित्र-पर्दासर्वो.न्या-अनु/२०२६/ दि. दिनांकित स्वाक्षरी प्रति, १. मा. आयुक्त, महानगरपालिका - बृहन्मुंबई, पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मीरा-भाईंदर, मालेगाव जिल्हा नाशिक. २. मा. मुख्य कार्यकारी अधिकारी, जिल्हा परिषद - यवतमाळ, बुलढाणा, गोंदिया, रायगड, वर्धा, रत्नागिरी, छ. संभाजीनगर, कोल्हापूर, जळगाव, अकोला, धुळे. ३. प्रशासन अधिकारी/शिक्षणाधिकारी, महानगरपालिका - बृहन्मुंबई, पुणे, पिंपरी-चिंचवड, मीरा-भाईंदर, मालेगाव जिल्हा नाशिक. ४. शिक्षणाधिकारी, (प्राथमिक) जिल्हा परिषद - यवतमाळ, बुलढाणा, गोंदिया, रायगड, वर्धा, रत्नागिरी, छ. संभाजीनगर, कोल्हापूर, जळगाव, अकोला, धुळे. ५. प्रशासन अधिकारी/शिक्षणाधिकारी, नगरपालिका - विटा जिल्हा सांगली, खामगाव जिल्हा बुलढाणा. विषय :- मा. सर्वोच्च न्यायालयातील विशेष अनुज्ञा याचिकेतील निर्णयानुसार कार्यवाही करण्याबाबत. संदर्भ :- १. मा. सर्वोच्च न्यायालयातील विशेष अनुज्ञा ...

महाराष्ट्र शासन नियोजन विभाग मादाम कामा रोड, हुतात्मा राजगुरू चौक, मंत्रालय, मुंबई-400032. शासन परिपत्रक क्रमांक : असांसं 1326/प्र.क्र.132/कार्यासन 1417 दिनांक : 02 सप्टेंबर, 2026 शासन परिपत्रक : अर्थ व सांख्यिकी आयुक्तालय, मुंबई यांच्याकडून महाराष्ट्र शासनाच्या सेवेतील सर्व कर्मचाऱ्यांचा सर्वंकष माहितीकोष दरवर्षीप्रमाणे अद्ययावत करण्याची कार्यवाही हाती घेण्यात आली आहे. या माहितीकोषामध्ये नियमित आस्थापनेवरील कर्मचारी व नियमितेतर आस्थापनेवरील कर्मचारी (कार्यव्ययी आस्थापनेवरील, रोजंदारीवरील, अंशकालीन, मानसेवी इत्यादी) तसेच तदर्थ तत्त्वावर नियुक्त करण्यात आलेले कर्मचारी, अशा सर्व प्रकारच्या कर्मचाऱ्यांची माहिती गोळा करण्यात येणार आहे. त्या आधारे शासकीय कर्मचाऱ्यांच्या सर्व भरलेल्या व रिक्त पदांच्या माहितीचा समावेश असलेला ‘शासकीय कर्मचाऱ्यांचा सर्वंकष माहितीकोष’ (Employees Master Database-EMDb) अद्ययावत करण्यात येत आहे. त्या अनुषंगाने दि. 1 जुलै, 2026 या संदर्भ दिनांकास कर्मचाऱ्यांचा सेवार्थ I.D., कर्मचाऱ्याचे संपूर्ण नाव, जन्मदिनांक, लिंग, पदनाम, सेवेत रुजू झाल्याचा दिनांक, नि...

अति महत्वाची सूचना... महाराष्ट्रातील SIR ची प्रारूप मतदार यादी  ३१ ऑगस्ट २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेली आहे.  सुधारित वेळापत्रकानुसार ३१ ऑगस्ट ते ३० सप्टेंबर २०२६ या काळात दावे व हरकती दाखल करता येतील; त्यानंतर त्यांची सुनावणी/निराकरण २९ ऑक्टोबरपर्यंत होईल आणि अंतिम मतदार यादी ४ नोव्हेंबरला प्रसिद्ध होणार आहे.  ३१ ऑगस्टला यादी आल्यावर काय करायचे? 1. सर्वप्रथम आपले नाव तपासा * नाव आहे का? * नावाची स्पेलिंग बरोबर आहे का? * वय/जन्मतारीख, फोटो, पत्ता योग्य आहे का? * मतदार क्रमांक (EPIC) आणि मतदान केंद्र योग्य आहे का? 2. नाव गायब असेल तर घाबरू नका. प्रारूप यादी म्हणजे अंतिम यादी नाही. नाव वगळले गेले असल्यास ३१ ऑगस्ट–३० सप्टेंबर या कालावधीत दावा करून नाव समाविष्ट करण्याची संधी आहे.  3. नाव चुकीचे असल्यास दुरुस्ती मागता येईल. नाव, पत्ता, वय, फोटो इत्यादीमध्ये त्रुटी असल्यास त्यासाठी दावा/हरकत दाखल करता येते. 4. तुमच्या कुटुंबातील प्रत्येक मतदाराचे नाव स्वतंत्रपणे तपासा. विशेषतः वृद्ध व्यक्ती, स्थलांतरित सदस्य किंवा ज्यांचे नाव SIR मध्ये पडताळले गेले नाही अशांची नावे ...

https://ctet.nic.in/ https://ctet.nic.in/ https://ctet.nic.in/ शिक्षक अभियोग्यता परीक्षा 8. तयारी कशी करावी? CTET साठी तयारी करताना NCERT आधारित अभ्यास अत्यंत उपयुक्त ठरतो. रोजची तयारी 2 ते 3 तास अभ्यास करणाऱ्या उमेदवारासाठी: पहिला तास: Child Development & Pedagogy दुसरा तास: Mathematics / EVS / Science / Social Science 30 मिनिटे: Language I आणि Language II 30 मिनिटे: मागील वर्षांचे प्रश्नपत्रिका व MCQ

भारताची प्रमाणवेळ (IST) : इतिहास आणि महत्त्व. भारताची प्रमाणवेळ म्हणजेच Indian Standard Time (IST) ही संपूर्ण भारतासाठी वापरली जाणारी अधिकृत प्रमाणवेळ आहे. आज भारतातील जम्मू-काश्मीरपासून कन्याकुमारीपर्यंत आणि गुजरातपासून अरुणाचल प्रदेशापर्यंत सर्व ठिकाणी घड्याळाची अधिकृत वेळ समान आहे. भारताची प्रमाणवेळ ही समन्वित सार्वत्रिक वेळेपेक्षा म्हणजेच UTC पेक्षा 5 तास 30 मिनिटे पुढे आहे. त्यामुळे भारताची प्रमाणवेळ UTC+5:30 अशी दर्शविली जाते. मात्र भारताची प्रमाणवेळ 1947 मध्येच प्रथम निर्माण झाली, असे म्हणणे पूर्णपणे अचूक नाही. तिचा इतिहास त्यापूर्वीचा असून 82 अंश 30 मिनिटे पूर्व रेखांशावर आधारित प्रमाणवेळ 1 जानेवारी 1906 रोजी लागू झाली होती. त्यानंतर भारत स्वतंत्र झाल्यावर 1947 मध्ये ही वेळ स्वतंत्र भारताची अधिकृत राष्ट्रीय प्रमाणवेळ म्हणून स्वीकारण्यात आली.भारतासारख्या विशाल देशात प्रमाणवेळ निश्चित करण्याची गरज भौगोलिक परिस्थितीमुळे निर्माण झाली. पृथ्वी स्वतःभोवती 24 तासांत 360 अंश फिरते. त्यामुळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील प्रत्येक 1 अंश रेखांशामध्ये सुमारे 4 मिनिटांचा वेळेचा फरक पड...

महाराष्ट्र शासन शिक्षण आयुक्तालय महाराष्ट्र राज्य, मध्यवर्ती इमारत डॉ. अॅनी बेंझट मार्ग, पुणे – ४११ ००१ दूरध्वनी क्रमांक ०२० २६१२०१४१                     ई-मेल- educommoffice@gmail.com जा.क्र. - प्राशिसं २०२६/मापाश/मेळावा/३०१                     दिनांकीत स्वाक्षरी प्रति, १. विभागीय शिक्षण उपसंचालक (सर्व). २. प्राचार्य, जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था, (सर्व ) ३. शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक/माध्यमिक/ योजना), जिल्हा परिषद (सर्व). ४. शिक्षणनिरीक्षक (उत्तर /पश्चिम/दक्षिण) मुंबई ५. प्रशासन अधिकारी / शिक्षण प्रमुख / शिक्षणाधिकारी, मनपा/नप/नपा ६. गटशिक्षणाधिकारी, पंचायत समिती (सर्व). विषय : राज्यातील सर्व माध्यमांच्या व सर्व व्यवस्थापनांच्या शाळांमध्ये माता-पालक शैक्षणिक मेळाव्याचे आयोजन करणेबाबत. संदर्भ - १. राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० (NEP २०२०) मार्गदर्शक तत्त्वे. २. केंद्र शासनाचे 'निपुण भारत' (NIPUN Bharat) अभियान परिपत्रक ३. शासन निर्णय क्रमांक : संकीर्ण- २०२१/प्र.क्र.१...

राष्ट्रीय क्रीडा दिन..२९ ऑगस्ट भारताचे महान हॉकीपटू आणि ‘हॉकीचे जादूगार’ म्हणून ओळखले जाणारे मेजर ध्यानचंद यांचा जन्म २९ ऑगस्ट १९०५ रोजी झाला. त्यांच्या जन्मदिवसानिमित्त भारतात दरवर्षी २९ ऑगस्ट हा राष्ट्रीय क्रीडा दिन म्हणून साजरा केला जातो. मेजर ध्यानचंद हे भारतीय हॉकीच्या इतिहासातील एक महान आणि अविस्मरणीय नाव आहे. आपल्या असामान्य खेळकौशल्याने त्यांनी जगभरात भारतीय हॉकीचा गौरव वाढवला. त्यांनी १९२८, १९३२ आणि १९३६ या तीन ऑलिम्पिक स्पर्धांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले. या तिन्ही ऑलिम्पिकमध्ये भारतीय हॉकी संघाने सुवर्णपदक मिळवले. त्यांच्या अप्रतिम खेळामुळे त्यांना ‘हॉकीचे जादूगार’ ही उपाधी मिळाली. त्यांचे जीवन कठोर परिश्रम, शिस्त, सातत्य आणि देशप्रेमाचे उत्तम उदाहरण आहे. २०१२ पासून २९ ऑगस्ट हा दिवस भारतात राष्ट्रीय क्रीडा दिन म्हणून साजरा केला जातो. देशात खेळांविषयी आणि आरोग्याविषयी जागरूकता निर्माण करणे, क्रीडा संस्कृतीला प्रोत्साहन देणे, खेळाडूंच्या योगदानाचा सन्मान करणे आणि तरुणांना खेळाच्या क्षेत्रात पुढे जाण्यासाठी प्रेरणा देणे हा या दिवसामागचा प्रमुख उद्देश आहे. खेळ म्...