संत चोखामेळा हे महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील अत्यंत महत्त्वाचे संतकवी होते. ते भक्ती, समता, करुणा आणि माणुसकी यांचे प्रतीक मानले जातात. त्यांच्या अभंगांतून देवभक्तीबरोबरच तत्कालीन समाजव्यवस्थेतील जातिभेद, अस्पृश्यता आणि अन्याय यांचे तीव्र चित्र दिसते. संत चोखामेळा हे १४व्या शतकातील एक महान भक्तसंत होते. ते पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे निस्सीम भक्त होते. त्यांचा संबंध महार समाजाशी जोडला जातो. त्या काळी अस्पृश्यता आणि जातीय भेद खूप तीव्र होते. अशा परिस्थितीतही त्यांनी भक्तीच्या मार्गाने आत्मिक समता आणि मानवी प्रतिष्ठा यांचा संदेश दिला. चोखामेळा यांना केवळ संत म्हणूनच नव्हे, तर सामाजिक जाणीव असलेले विचारवंत म्हणूनही महत्त्व आहे.चोखामेळा यांचा जन्म नेमका कुठे आणि कोणत्या वर्षी झाला, याबाबत ठोस ऐतिहासिक नोंदी फारशा उपलब्ध नाहीत. तरीही ते महाराष्ट्रातील पंढरपूर परिसराशी जोडलेले होते, असे मानले जाते. त्यांच्या काळात समाजात जातीवर आधारित भेदभाव खूप होता. मंदिरात प्रवेश, धार्मिक विधी, सार्वजनिक सन्मान यांपासून अनेक समुदायांना वंचित ठेवले जात होते. अशा वातावरणात चोखामेळा यांनी विठ्ठलभ...
केंद्रप्रमुख विभागीय परीक्षा 2023@ NEP 2020 ..#शालेय संकुलाच्या माध्यमातून शालेय शिक्षणामध्ये अनुशासन: -
- शालेय संकुलाच्या माध्यमातून शालेय शिक्षणामध्ये अनुशासन: -
------------------------------
NEP2020---
शालेय संकुलात उपलब्ध साधने एकमेकासोबत वाटून घेता यादीत व
शालेय अनुशासन अधिक स्थानिक ,प्रभावी व कार्यक्षम व्हावे या उद्देशाने शाळांना “शालेय संकुल” गटबद्द करण्यात आलेआहे . सध्या अनेक शासकीय शाळांना
विशेष त्या छोट्या शाळांना साधनाची टंचाई जाणवत असल्याची समस्या समोर आली आहे ,
शालेय
संकुलाची उभारणी केल्या मुळे हा प्रश्न निकालात निघेल. त्यांचे भौगोलिक स्थलांतर न
करताही त्या एकाच संस्थात्मक प्रशासकीय
छताखाली आणल्या जातील. त्यामुळे मुलांसाठी कोणतीही तडजोड किंवा गैरसोय निर्माण न होता अतिशय प्रभावी व कार्यक्षम
प्रशासकीय यंत्रणा अस्तित्वात येईल.
२०२३पर्यंत
राज्य शासन लोकसंख्येचे प्रमाण संधानाता व इतर
स्थानिक मुद्द्यांचा विचार करून शाळांना विविध शालेय संकुलामध्ये गटबद्ध
करेल ,गटबद्ध कण्याच्या या उपक्रमामध्ये विद्यमान शाळांच्या अवस्थांचे पुनर्विलोकन करून
ज्या शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांची पटसंख्या अतिशय कमी आहे ( उदा .20
पेक्षा कमी विद्यार्थी) अशा शाळांचे
विलिनीकरण करण्यात येईल, मात्र असे करताना मुलांना शाळेमध्ये
ये
- जा करण्यात कोणतीही गैरसोय होऊ नये म्हणून दळणवळणाची आवश्यक
सुविधा पुरवण्यात येईल, या माध्यमातून राज्य शासनाला
विद्यमान शाळांच्या अवस्थेची छाननी करण्याची ही संधी मिळेल. शालेय संकुलामुले मुख्य प्रवाहां पासून वेगळ्या पडलेल्या छोट्या शाळाचा अलगपणा नाहीसा होईल आणि शैक्षणिक दृष्ट्या
व प्रशासकीय दृष्ट्या एकत्रित काम
करण्यासाठी व एकमेकांना साहाय्य करण्यासाठी
शिक्षकांचा प्राचार्यांचा एक विशाल
समुदाय निर्माण होईल ,शासकीय शालेय प्रणालीसाठी शालेय संकुल हे प्राथमिक प्रशासकीय
युनिट असेल.
एखाद्दे विशिष्ट
शालेय संकुल म्हणजे एकमेकांशी जोडल्या गेलेल्या किंवा एकसंघ असलेल्या प्रदेशातील 10 - 20 शासकीय शाळांचा समूह असेल .त्या ठिकाणी
शिक्षणाच्या पायाभूत स्तरापासून ते इयत्ता
बारावी पर्यंतचे शिक्षण प्रदान करण्यात येईल माध्यमिक शाळेचे प्राचार्य या शालेय
संकुलाचे प्रमुख असतील.
एखाद्या
विशिष्ट शालेय संकुल म्हणजे “निम
- स्वायत युनिट ,असेल ज्यामध्ये शिक्षणाच्या पायाभूत स्तरा पासून ते इयत्ता बारावी
पर्यंतचे शिक्षण प्रदान करण्यात येईल , यामध्ये एक माध्यमिक शाळा असेल (इयत्ता नववी ते बारावी )आणि त्यांच्या आसपास
सर्व शासकीय शाळांमधून मूलभूत प्राथमिक व माध्यमिक शालेय शिक्षण प्रदान करतील.
शाळांना
शालेय संकुलामध्ये गटबद्ध केल्यामुळे विषयाचे शिक्षक ,क्रीडा, संगीत व कला शिक्षक,
समुपदेशक आणि समाज सेवक यांच्यासह सर्वसाधान सुविधा शाळांना एकमेकांसोबत गरजेनुसार वाटून
घेणे शक्य होईल .याशिवाय या
एकत्रीकरणामुळे प्रयोगशाळा,
ग्रंथालय ,आय .सी .टी .संगीत वाद्य, क्रीडा उपकरणे व भौतिक साहित्य एकमेकासोबत
नियोजनबद्ध पद्धतीने वाटून घेणे शक्य येईल परिणामी सार्वजनिक साधन सुविधांचा इंष्टतम
विनियोग होईल.
प्रत्येक संकुलासाठी सर्वसमावेशक शिक्षक विकास आराखडा करण्यात येईल जाणीवपूर्वक विकसित केले जातील व साप्ताहिक बैठका ,शिक्षक अध्ययन केंद्र अशा प्रक्रियांमधून त्याला शाश्वत ठेवण्यात येईल , यासोबत परिसंवाद ,वर्गातील ,देखरेखीतून मार्गदर्शन, अनुभव भेटी, इत्यादीतून सातत्याने व्यावसायिक विकास घडवून आणण्यात येईल . जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था आणि ब्लॉक, कल्स्टर रिसर्च सेंटर यांच्यासह शैक्षणिक व शिक्षक साहाय्य प्रणाली ही शालेय संकुल प्रणालीशी सुसंगत करण्यात येईल.
प्रत्येक शालेय संकुलामध्ये एक शालेय संकुल व्यवस्थापन समिती असेल ज्यामध्ये संकुलातील सर्व शाळांचे त्यांच्यासोबत प्रौढ प्रशिक्षण केंद्र ,गटसाधन केंद्र इत्यादी संकुलाची संलग्न असणारे इतर संस्थांचे प्रतिनिधीही असतील .शाळेच्या वतीने राज्य शासन तिच्या समित्या त्यांच्या कामकाजामध्ये हस्तक्षेप करण्याचा अधिकार या समितीला असेल, सदर समिती शिक्षकांच्या कामगिरीच्या मूल्यमापनामध्ये ही मोलाची व मध्यवर्ती भूमिका पार पाडेल.
प्रारंभी प्रत्येक शाळा स्वतःचा विकास आराखडा तयार करतील,
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा
#तारे जमी पर -