संत चोखामेळा हे महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील अत्यंत महत्त्वाचे संतकवी होते. ते भक्ती, समता, करुणा आणि माणुसकी यांचे प्रतीक मानले जातात. त्यांच्या अभंगांतून देवभक्तीबरोबरच तत्कालीन समाजव्यवस्थेतील जातिभेद, अस्पृश्यता आणि अन्याय यांचे तीव्र चित्र दिसते. संत चोखामेळा हे १४व्या शतकातील एक महान भक्तसंत होते. ते पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे निस्सीम भक्त होते. त्यांचा संबंध महार समाजाशी जोडला जातो. त्या काळी अस्पृश्यता आणि जातीय भेद खूप तीव्र होते. अशा परिस्थितीतही त्यांनी भक्तीच्या मार्गाने आत्मिक समता आणि मानवी प्रतिष्ठा यांचा संदेश दिला. चोखामेळा यांना केवळ संत म्हणूनच नव्हे, तर सामाजिक जाणीव असलेले विचारवंत म्हणूनही महत्त्व आहे.चोखामेळा यांचा जन्म नेमका कुठे आणि कोणत्या वर्षी झाला, याबाबत ठोस ऐतिहासिक नोंदी फारशा उपलब्ध नाहीत. तरीही ते महाराष्ट्रातील पंढरपूर परिसराशी जोडलेले होते, असे मानले जाते. त्यांच्या काळात समाजात जातीवर आधारित भेदभाव खूप होता. मंदिरात प्रवेश, धार्मिक विधी, सार्वजनिक सन्मान यांपासून अनेक समुदायांना वंचित ठेवले जात होते. अशा वातावरणात चोखामेळा यांनी विठ्ठलभ...
जागतिक दिव्यांग दिन
"International Day of Persons with Disabilities" दरवर्षी 3 डिसेंबरला साजरा केला जातो. याची सुरुवात संयुक्त राष्ट्रांनी 1992 मध्ये केली. या दिवसाचे उद्दिष्ट दिव्यांग व्यक्तींच्या हक्कांचे रक्षण करणे, त्यांच्या गरजांकडे लक्ष वेधणे, आणि त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्याच्या प्रयत्नांवर भर देणे आहे.
1. दिव्यांग व्यक्तींना समाजात समानतेचा अनुभव देणे.
2. त्यांच्या अधिकारांसाठी व सकारात्मक दृष्टिकोनासाठी जागरूकता निर्माण करणे.
3. त्यांच्यासाठी समावेशकता व त्यांचे सक्षमीकरण वाढवणे.
जागतिक दिव्यांग दिन 2024 ची थीम "दिव्यांग व्यक्तींच्या नेतृत्वाला बळकटी देणे: सर्वसमावेशक आणि शाश्वत भविष्यासाठी" (Amplifying the Leadership of Persons with Disabilities for an Inclusive and Sustainable Future) आहे. या थीमचा उद्देश दिव्यांग व्यक्तींना जागतिक, राष्ट्रीय, आणि स्थानिक स्तरावर नेतृत्वाच्या भूमिकेसाठी प्रोत्साहन देणे आहे. यामध्ये दिव्यांग व्यक्तींच्या न्यायासाठी तसेच त्यांच्या अधिकारांसाठी केलेल्या प्रयत्नांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल, ज्यामुळे 2030 च्या शाश्वत विकास उद्दिष्टांना गती दिली जाईल.हा दिवस दिव्यांग व्यक्तींच्या आव्हानांना ओळखून त्यांचे योगदान साजरे करण्यासाठी तसेच समावेशक समाज निर्मितीला प्रोत्साहन देण्यासाठी महत्त्वाचा आहे. 2024 मध्ये, "Pact for the Future" या जागतिक कराराच्या माध्यमातून सामाजिक विकास आणि डिजिटल तंत्रज्ञानातील त्यांच्या भूमिकेला अधोरेखित करण्यात येईल
PWD म्हणजे काय?
PWD म्हणजे Persons with Disabilities (दिव्यांग व्यक्ती). "दिव्यांग" हा शब्द भारत सरकारने 2015 मध्ये स्वीकारला. हे व्यक्तींचे असे वर्गीकरण आहे, ज्यांना शारीरिक, मानसिक, बौद्धिक किंवा संवेदी क्षमता मर्यादा येतात आणि त्यामुळे त्यांना दैनंदिन जीवनात अडथळ्यांचा सामना करावा लागतो.
The Rights of Persons with Disabilities Act, 2016:
भारतात दिव्यांग व्यक्तींसाठी हा कायदा लागू आहे, जो त्यांचे अधिकार सुनिश्चित करतो.
21 प्रकारचे अपंगत्व मान्य आहे, दिव्यांग व्यक्तींना शिक्षण, आरोग्यसेवा, रोजगार, आणि सुलभ सार्वजनिक सुविधा यामध्ये समान संधी देण्यावर भर आहे.
दिव्यांग व्यक्तींसाठी सुरू असलेल्या योजना:
1. सुगम्य भारत अभियान (Accessible India Campaign):सार्वजनिक ठिकाणी दिव्यांगांसाठी सुविधा उपलब्ध करणे.
2. राष्ट्रीय दिव्यांग वित्त विकास महामंडळ (NHFDC):दिव्यांग व्यक्तींना आर्थिक मदत आणि कर्जपुरवठा.
3. UDID प्रकल्प:दिव्यांग व्यक्तींसाठी युनिक आयडी कार्ड, ज्यामुळे योजनांचा लाभ सोपा होतो.
दिव्यांग व्यक्तींच्या दैनंदिन जीवनासाठी आणि स्वावलंबनासाठी विविध सुविधा आणि उपकरणे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. खाली अशा काही आवश्यक सुविधा आणि उपकरणे खालील प्रमाणे.
1. चालण्याच्या आणि हालचालीसाठी उपकरणे:व्हीलचेअर: स्वयंचलित किंवा मॅन्युअल व्हीलचेअर दिव्यांग व्यक्तींसाठी महत्त्वाची आहे.काठी आणि वॉकर: हालचाली सुलभ करण्यासाठी वापरले जातात.प्रोस्थेटिक अंग: हात, पाय यांसारख्या कृत्रिम अवयवांच्या सहाय्याने दैनंदिन कार्य करणे शक्य होते.क्रचेस: अपंगत्व असलेल्या व्यक्तींसाठी चालताना मदत करणारे उपकरण.
2. शिक्षणासाठी उपकरणे:ब्रेल उपकरणे: अंध व्यक्तींसाठी ब्रेल लिपी वाचण्यासाठी आणि लिहिण्यासाठी यंत्रे.टेक्स्ट-टू-स्पीच सॉफ्टवेअर: अपंग किंवा दृष्टिहीन व्यक्तींना वाचनासाठी मदत करणारे तंत्रज्ञान.साइन लँग्वेज प्रशिक्षण उपकरणे: कर्णबधिर व्यक्तींसाठी संवाद साधण्यासाठी उपयुक्त.
3. सांकेतिक आणि तांत्रिक साधने:स्मार्टफोन ॲप ,दिव्यांग व्यक्तींसाठी खास विकसित केलेले अॅप्स, जसे की व्हॉईस कमांड किंवा स्क्रीन रीडर.हियरिंग एड्स: श्रवणयंत्रे, जी कर्णबधिर व्यक्तींना ऐकण्यात मदत करतात.कम्युनिकेशन बोर्ड्स: संवादासाठी चित्रे किंवा अक्षरे असलेले साधने.
4. गृहस्थळी सुविधा:सुलभ स्वयंपाकगृह उपकरणे: दिव्यांग व्यक्तींना वापरण्यास सोपी उपकरणे, जसे की एक हाताने वापरता येणारी साधने.सुलभ स्वच्छता सुविधा: विशेषतः रॅम्प, पकडायला हँडल्स, आणि स्लिपरोधक टाइल्स.
5. वाहतुकीसाठी साधने:सुलभ वाहने: अपंग व्यक्तींसाठी अनुकूलित बस, ट्रेन किंवा खासगी वाहने.रॅम्प्स आणि लिफ्ट्स: सार्वजनिक ठिकाणी अपंगांसाठी रॅम्प्सची आणि लिफ्ट्सची उपलब्धता.
6. मनोरंजन आणि फिटनेस उपकरणे:सपोर्टिव्ह स्पोर्ट्स इक्विपमेंट: दिव्यांग खेळाडूंसाठी विशेषतः तयार केलेली साधने.व्हॉईस-एक्टिवेटेड गेम्स: कर्णबधिर किंवा दृष्टिहीनांसाठी मनोरंजनासाठी.
7. आरोग्य आणि पुनर्वसन उपकरणे:फिजिओथेरपी साधने: स्नायू मजबूत करण्यासाठी उपकरणे.पोर्टेबल ऑक्सिजन कन्सन्ट्रेटर: श्वसनाच्या अडचणीसाठी.इलेक्ट्रॉनिक मोबिलिटी सहाय्यक: उदा., मोटरयुक्त व्हीलचेअर.हे उपकरणे केवळ दिव्यांग व्यक्तींना सोयीस्कर जीवन देत नाहीत, तर त्यांना स्वावलंबी बनवतात. सरकार आणि स्वयंसेवी संस्थांनी या उपकरणांची उपलब्धता सुनिश्चित करणे गरजेचे आहे. Accessible India Campaign सुगम्य भारत अभियान यासारख्या सरकारी योजनांद्वारे अशा उपकरणांची उपलब्धता वाढवली जात आहे.
दिव्यांग व्यक्तींनी आपल्या आत्मविश्वास, मेहनत, आणि धैर्याने अनेक क्षेत्रांमध्ये अद्वितीय कामगिरी केली आहे. शिक्षण, क्रीडा, तंत्रज्ञान, कला, आणि समाजसेवेच्या माध्यमातून त्यांनी केवळ स्वतःचेच नव्हे, तर समाजाचेही नाव उज्ज्वल केले आहे.
महत्वाच्या क्षेत्रांतील दिव्यांग व्यक्तींची कामगिरी
क्रीडा क्षेत्र:1. सुमित अंतिल (भालाफेक): 2024 पॅरिस पॅरा ऑलिंपिकमध्ये सुवर्णपदक विजेते.2. मारीअप्पन थंगावेलू (उंचउडी): पॅरा ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेता आणि प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व.3. शीटल देवी (तिरंदाजी): हातांशिवाय तिरंदाजीमध्ये कांस्यपदक पटकावून इतिहास घडवला.
4. अवनी लेखरा (शूटिंग): भारताची पॅरा ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेती, जागतिक विक्रमधारक.
4. अवनी लेखरा (शूटिंग): भारताची पॅरा ऑलिंपिक सुवर्णपदक विजेती, जागतिक विक्रमधारक.शिक्षण आणि तंत्रज्ञान:1. सतीश गुजराल: एक श्रवणअशक्त कलाकार, ज्यांनी वास्तुकला, चित्रकला, आणि शिल्पकलेत नावलौकिक मिळवला.
2. स्टीफन हॉकिंग: दिव्यांग असूनही भौतिकशास्त्रात महान कामगिरी केली; त्यांचे संशोधन आजही प्रेरणा देणारे आहे.
2. स्टीफन हॉकिंग: दिव्यांग असूनही भौतिकशास्त्रात महान कामगिरी केली; त्यांचे संशोधन आजही प्रेरणा देणारे आहे.समाजसेवा:1. दीपा मलिक: भारताची पहिली महिला पॅरा ऑलिंपिक पदक विजेती आणि दिव्यांग व्यक्तींच्या सशक्तीकरणासाठी कार्यरत.2. एच.पी. चंद्रशेखर: ज्यांनी अंधांसाठी अनेक शैक्षणिक आणि कौशल्यविकास कार्यक्रम सुरू केले.
कला आणि सृजनशीलता:1. लुई ब्रेल: अंधांसाठी ब्रेल लिपीचा शोध लावून शिक्षणाला नवा आयाम दिला.
2. निक व्हुजिकिक: हात आणि पायांशिवाय जन्मलेला हा प्रेरणादायी वक्ता आणि लेखक आहे, ज्याने जगभरातील लाखो लोकांना जीवनाचा अर्थ शिकवला आहे.
दिव्यांग व्यक्तींच्या योगदानाचे महत्त्व:समाजासाठी प्रेरणा: दिव्यांग व्यक्तींनी त्यांच्या कार्याने सर्वसामान्य लोकांना मेहनतीचे महत्त्व पटवून दिले.सामाजिक समावेश: त्यांच्या कामगिरीमुळे समाजाने समानतेचा स्वीकार केला.स्वावलंबन: त्यांनी दाखवून दिले की अडचणींवर मात करून जीवन अधिक अर्थपूर्ण बनवता येते.दिव्यांग व्यक्तींसाठी असलेल्या सुविधा सुधारण्यावर भर दिल्यास त्यांच्या कर्तृत्वाला अधिक चालना मिळेल. त्यांनी सिद्ध केले आहे की शारीरिक अडथळे म्हणजे जीवन थांबण्याचे कारण नाही, तर पुढे जाण्याचा एक मार्ग आहे.
@Balsnehi
"International Day of Persons with Disabilities "3डिसेंबर..
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा
#तारे जमी पर -