संत चोखामेळा हे महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील अत्यंत महत्त्वाचे संतकवी होते. ते भक्ती, समता, करुणा आणि माणुसकी यांचे प्रतीक मानले जातात. त्यांच्या अभंगांतून देवभक्तीबरोबरच तत्कालीन समाजव्यवस्थेतील जातिभेद, अस्पृश्यता आणि अन्याय यांचे तीव्र चित्र दिसते. संत चोखामेळा हे १४व्या शतकातील एक महान भक्तसंत होते. ते पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे निस्सीम भक्त होते. त्यांचा संबंध महार समाजाशी जोडला जातो. त्या काळी अस्पृश्यता आणि जातीय भेद खूप तीव्र होते. अशा परिस्थितीतही त्यांनी भक्तीच्या मार्गाने आत्मिक समता आणि मानवी प्रतिष्ठा यांचा संदेश दिला. चोखामेळा यांना केवळ संत म्हणूनच नव्हे, तर सामाजिक जाणीव असलेले विचारवंत म्हणूनही महत्त्व आहे.चोखामेळा यांचा जन्म नेमका कुठे आणि कोणत्या वर्षी झाला, याबाबत ठोस ऐतिहासिक नोंदी फारशा उपलब्ध नाहीत. तरीही ते महाराष्ट्रातील पंढरपूर परिसराशी जोडलेले होते, असे मानले जाते. त्यांच्या काळात समाजात जातीवर आधारित भेदभाव खूप होता. मंदिरात प्रवेश, धार्मिक विधी, सार्वजनिक सन्मान यांपासून अनेक समुदायांना वंचित ठेवले जात होते. अशा वातावरणात चोखामेळा यांनी विठ्ठलभ...
वसंतराव नाईक हे राजकारणी होते.
5 डिसेंबर 2006 1963 ते 20 फेब्रुवारी दरम्यान ते 1975 दरम्यान महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते. महाराष्ट्राचे तिसरे मुख्यमंत्री आणि शेतकरी. ते प्रदीर्घ काळ महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते. वसंतराव नाईक यांचा जन्म यवतमाळ जिल्ह्यातील पुसदजवळील गहुली या छोट्याशा गावात श्रीमंत शेतकरी कुटुंबात झाला. ते पुसद नगरपालिकेचे पहिले अध्यक्ष होते. ते महाराष्ट्राचे सर्वात लोकप्रिय नेते होते. हरित क्रांतीचे प्रवर्तक म्हणून ते परिचित होते.नाईक यांचे मूळ आडनाव राठोड होते; पण गहुलीची स्थापना चतुरसिंह राठोड यांनी केली. त्याने जमीन जमविली आणि आपल्या समाजाला स्थिर जीवन दिले. साहजिकच, ते बंजारा समाजाचा नेता झाले. तेव्हापासून त्याचे आडनाव नाईक झाले.चतुरसिंग यांचा मुलगा फूल सिंह नंतर या समुदायाचा नायक बनला. त्यांची पत्नी होनूबाई यांना राज सिंह आणि हजूसिंग अशी दोन मुले होती. हजू सिंग हे छोटे बाबा म्हणून ओळखले जायचे. नंतर त्यांचे नाव वसंतराव होते आणि वसंतराव नाईक म्हणून ते ओळखले जाऊ लागले.वसंतरावांचे प्राथमिक शिक्षण वेगवेगळ्या गावात झाले. नंतर त्यांनी विठोली व अमरावती येथे माध्यमिक शिक्षण पूर्ण केले आणि नागपूरच्या मॉरिस कॉलेजमधून बी.ए केले. पदवी (1938) आणि नंतर एलएलबी (1940). एक विद्यार्थी म्हणून, महात्मा जोतिबा फुले आणि डेल कार्नेगी यांच्या विचारांचा त्यांच्यावर प्रभाव पडला.वसंतरावांनी कायद्याची पदवी घेऊन पुसद येथे वकील म्हणून आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली. हळूहळू, तो वकील बनला आणि त्याची प्रतिष्ठा जसजशी वाढत गेली तसतशी त्याची आर्थिक परिस्थिती सुधारत गेली. नंतर ते पुसद कृषी मंडळाचे अध्यक्ष म्हणून निवडले गेले. ते हरिजन हॉस्टेल आणि नॅशनल हॉस्टेल चे अध्यक्षही होते. 1946 मध्ये त्यांनी कॉंग्रेसमध्ये प्रवेश केला.मध्य प्रदेश राज्यच्या केंद्रीय सहकारी बँकेचे संचालक म्हणून त्यांची नेमणूक झाली. त्यांची पुसद नगरपालिकेचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली. पहिल्या निवडणुकीत ते मध्य प्रदेश राज्यात महसूल उपमंत्री झाले. 1956 मध्ये राज्याच्या पुनर्रचनेनंतर विदर्भ आणि मराठवाड्यांचा मुंबईच्या द्विभाषिक राज्यात समावेश झाला. 1960 मध्ये स्वतंत्र महाराष्ट्र राज्य स्थापनेनंतर ते पहिले महसूलमंत्री होते.
1962 च्या निवडणुकीनंतर कन्नमवार यांच्या मंत्रिमंडळात ते महसूलमंत्री होते; पण कन्नमवार यांच्या निधनानंतर ते बहुमताने महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री झाले. ते 12 वर्षे या पदावर राहिले. या काळात त्यांनी महाराष्ट्रात अनेक सुधारणा केल्या. प्रथम, त्यांनी कृषी विषयावर उपाय म्हणून महाराष्ट्र अन्नधान्यामध्ये स्वावलंबी कसे व्हावे यावर लक्ष केंद्रित केले.
“जर दोन वर्षात महाराष्ट्र अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण झाला नाही तर मी स्वत: ला लटकवीन,” असे ते 1965 मध्ये म्हणाले. त्याचा प्रशासकीय दृष्टीकोन अत्यंत व्यावहारिक होता. कॉंग्रेसचे दारू बंदीचे धोरण असूनही त्यांनी महाराष्ट्रातील बंदी शिथिल केली आणि लोकांना चांगली मद्यपान उपलब्ध करून दिले आणि हस्तकांना आळा घालण्याचा प्रयत्न केला. ते कोणत्याही समस्येवर विचारविनिमय आणि तडजोडीद्वारे निराकरण करतील.
शिक्षण, शेती इत्यादी क्षेत्रात त्यांनी अनेक सुधारणा केल्या.
हरित क्रांतीचे प्रवर्तक वसंतराव नाईक यांच्या पावन स्मृतीस विनम्र अभिवादन!
#Vasntarao Naik
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा
#तारे जमी पर -