संत चोखामेळा हे महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील अत्यंत महत्त्वाचे संतकवी होते. ते भक्ती, समता, करुणा आणि माणुसकी यांचे प्रतीक मानले जातात. त्यांच्या अभंगांतून देवभक्तीबरोबरच तत्कालीन समाजव्यवस्थेतील जातिभेद, अस्पृश्यता आणि अन्याय यांचे तीव्र चित्र दिसते. संत चोखामेळा हे १४व्या शतकातील एक महान भक्तसंत होते. ते पंढरपूरच्या विठ्ठलाचे निस्सीम भक्त होते. त्यांचा संबंध महार समाजाशी जोडला जातो. त्या काळी अस्पृश्यता आणि जातीय भेद खूप तीव्र होते. अशा परिस्थितीतही त्यांनी भक्तीच्या मार्गाने आत्मिक समता आणि मानवी प्रतिष्ठा यांचा संदेश दिला. चोखामेळा यांना केवळ संत म्हणूनच नव्हे, तर सामाजिक जाणीव असलेले विचारवंत म्हणूनही महत्त्व आहे.चोखामेळा यांचा जन्म नेमका कुठे आणि कोणत्या वर्षी झाला, याबाबत ठोस ऐतिहासिक नोंदी फारशा उपलब्ध नाहीत. तरीही ते महाराष्ट्रातील पंढरपूर परिसराशी जोडलेले होते, असे मानले जाते. त्यांच्या काळात समाजात जातीवर आधारित भेदभाव खूप होता. मंदिरात प्रवेश, धार्मिक विधी, सार्वजनिक सन्मान यांपासून अनेक समुदायांना वंचित ठेवले जात होते. अशा वातावरणात चोखामेळा यांनी विठ्ठलभ...
क्रांतिसिंह संत सेवालाल महाराज हे शूरवीर बंजारा समाजाचे सतगरु होते. क्रांतिसिंह सेवादास महाराज यांचा जन्म १५ फेब्रुवारी १७३९ रोजी आंध्र प्रदेशातील अनंतपूर जिल्ह्यातील गुठी तालुक्यातील गोलाल डोडी गावात झाला. आता ते गाव सेवागड या नावाने ओळखले जाते.
संत सेवालाल महाराज हे थोर मानवतावादी संत होते. मानवी कल्याणासाठी त्यांनी सर्वदूर मानवता , पर्यावरण रक्षण,गोरक्षाचा संदेश दिला. धर्माच्या रक्षणासाठी त्यांनी निजामाविरूद्ध लढा सुद्धा उभारला होता. समाजातील अनिष्ठ रूढी व शोषणाविरुद्ध त्यांनी आपल्या वाणीतून प्रहार चढवून सामाजिक सुधारणासाठी आग्रही भूमिका घेतली.
समाज सुधारण्यासाठी त्यांनी काही वचनेदिली:-
चोरी लबाडीरो धन घरेम मत लावजो। – भावार्थः चोरी करून खोट बोलून पैसा कमाऊ नका किंवा तशा पैसा घरात आणू नका।
केरी निंदा बदी चाडी जूगली मत करजो। – भावार्थः कोनाची निंदा चाडी चूगली लावा लावी करू नका
जाणंजो छाणंजो पछच माणजो। – भावार्थः जाणून घ्या विचार मंथन करा नंतरच ती गोष्ट स्वीकारा.
"सेवा बल्लीज" म्हणून ओळखल्या जाणार्या बंजारा जीवनासाठी त्यांनी २२प्रमुख तत्त्वे दिली
जंगल आणि पर्यावरणाचे रक्षण करा.
निसर्गाच्या अनुषंगाने नैसर्गिक जीवन जगा.
कोणालाही किंवा कोणत्याही प्रकारात भेदभाव करू नका.
सन्मानाने आयुष्य जगा.
खोटे बोलू नका, प्रामाणिक रहा ( बोलली बसा ) आणि इतरांचे सामान चोरू नका.
इतरांशी वाईट बोलू नका आणि इतरांना इजा करु नका.
स्त्रियांचा सन्मान करा, आणि मुली जिवंत देवी आहेत.
काळजी करू नका आणि निर्भयपणे जगू नका, धैर्यवान आणि आत्मविश्वासू जीवन जगा.
लोभ आणि भौतिक लैंगिक लैंगिक सुखसोयीची छटा दाखवा.
पाण्याचे रक्षण करा आणि तहानलेल्यांना पाणीपुरवठा करा आणि कधीही पाणी विकण्यास गुंतवू नका जे सर्वात मोठे गुन्हा / पाप आहे.
भुकेलेल्यांना अन्न द्या आणि गरजू लोकांना मदत करा.
वडीलधारी माणसांचा आदर करा आणि तरुणांवर प्रेम करा आणि प्राण्यांचा देखील आदर करा.
जंगलाला कधीही सोडू नका आणि जंगल नष्ट करू नका, जर आपण जंगल नष्ट केले तर आपण स्वत: ला नष्ट करीत आहात.
विषारी पदार्थांचे सेवन करू नका आणि मद्यपान पूर्णपणे टाळा.
अवैध संबंधात गुंतू नका. किंवा कुणाला गुंतूही देऊ नका.
मनन केल्याने आंतरिक शांती मिळेल, आणि अभ्यास करा, ज्ञान मिळवा आणि ज्ञान इतरांना वाटा
आधुनिक जीवनशैली आणि सांत्वन देऊन आमिष बनू नका आणि शारीरिक कृतीत व्यस्त रहा.
माणुसकीवर प्रेम करा आणि पैशावर नव्हे तर इतर सहकारी व्यक्तींबरोबर कामगिरी करा.
आयुष्यावर तर्क करा आणि सर्व अंधश्रद्धायुक्त विश्वास टाळा.
पालकांनो तुमचा आदर करा, तुमच्या कुटूंबाची आणि समाजाची काळजी घ्या आणि समाजातील बंधुता कधीही भंग करू नका.
समुदायाच्या संस्कृतीत व भाषेचे रक्षण करा, गोर भासा / गोरबोली बोला आणि निसर्गाशी जोडलेले सर्व सण साजरे करा आणि निसर्गास
हानी पोहचणारे असे सण टाळा.
नियमांचे पालन केले पाहिजे आणि गोरची ओळख टिकवून ठेवावी,
निसर्गाशी जोडले पाहिजे आणि त्याचा गैरफायदा घेऊ नये.
सेवालाल हे अनुकरणीय सत्यता,
धैर्य मानवतेच्या शिस्त, चिंतनशील, एक महान संगीतकार, अंधश्रद्धा विरुद्ध लढाई करणारे, एक बुद्धीप्रामाण्यवादी
आणि एक अंधकारात सापडलेल्या भक्तांना त्यातून काढणारे आहेत.
संत शिरोमणी सेवालाल महाराज यांच्या जयंतीनिमित्त विनम्र अभिवादन..
टिप्पण्या
टिप्पणी पोस्ट करा
#तारे जमी पर -