#लहान मुले करोना व आपली जबाबदारी.

#लहान मुले,करोना व आपली जबाबदारी... लहान मुलांच्या लक्षणांबाबत काही वैद्यकीय शास्त्रज्ञ वेगवेगळे सिद्धांत मांडत आहेत. संशोधन करीत आहेत.  वैद्यकीय शास्त्रज्ञांच्या मते, करोना विषाणूचा कण हा पेशीतील एसीई-२ रिसेप्टरला चिकटतो आणि पेशीमध्ये त्यांची वाढ होऊन, तो शरीराच्या अन्य पेशींमध्ये पसरतो. लहान मुलांमध्ये एसीई-२ ची  वाढ जास्त न झाल्याने, करोना विषाणूची बाधा तुलनेने कमी दिसते. करोनाची साथ सुरू झाल्यापासून मुलांमध्ये कमी प्रादुर्भाव झालेला असला, तरी त्यांच्यामध्ये मोठ्या माणसांमध्ये दिसून येणारी श्वसनसंस्थेशी निगडीत तीव्र लक्षणे आतापर्यंत तरी दिसलेली नाहीत; पण अलीकडेच काही गूढ लक्षणे न्यूयॉर्कमधील काही रुग्णालये, तसेच अमेरिकेतील काही करोनाग्रस्त प्रदेशांत, इंग्लंड आणि स्पेनमधील रुग्णालयांत दाखल झालेल्या लहान मुलांमध्ये दिसली आहेत. त्यामुळे मुलांमध्ये करोनाचा प्रादुर्भाव हा जास्त धोकादायक असू शकतो.

#नवी लक्षणे,                             'कावासाकी डिसीज' आणि 'टॉक्सिक शॉक', ज्याला आपण मराठीत 'विषारी धक्का' म्हणतो, या रोगांशी मिळतीजुळती आहेत. विषाणूंचा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर ही लक्षणे काही दिवसांनी दिसू शकतात. त्यामध्ये १०२ किंवा १०३ अंश ताप,  घसा दुखणे किंवा घसा सुजणे, पोटात दुखणे, उलट्या, संडास, अंगावर, तळहातांवर आणि तळपायावर चट्टे आणि पुरळ, लसिका गाठींची सूज अशी लक्षणे जी 'कावासाकी डिसीज'मध्ये दिसतात, ती दिसत आहेत. विषारी धक्का किंवा टॉक्सिक शॉक सिंड्रोममध्ये दिसणारा अतिशय कमी रक्तदाब दिसत आहे. अशा रुग्णांना अतिदक्षता विभागात दाखल करण्यात येत आहे. आतापर्यंत अमेरिकेमध्ये या 'मल्टी सिस्टिम इम्फेमेटरी सिंड्रोम'मुळे तीन-चार लहान मुले दगावली आहेत. भारतामध्येही काही मुलं करून पॉझिटिव्ह आढळून आलेली असून काही लहान बालके यामध्ये मृत्युमुखी पडलेली आहेत

#मित्र बना,

मुलांशी करोनावर बोलणे हे तणावपूर्ण वाटू शकते, तरीही मुलांना खरी माहिती देणे आवश्यक आहे. त्यांच्या मनातून भीती काढून, त्यांना सुरक्षिततेची हमी देणे गरजेचे आहे. मुलांच्या मनामध्ये काय शंका आहेत, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा. त्यांचे प्रश्न व्यवस्थित ऐकून, साध्या, सोप्या भाषेत उत्तरे द्या. उत्तर माहीत नसेल, तर प्रामाणिकपणे माहीत नाही असे सांगा.  वेळोवेळी मुलांशी बोलून कोणकोणती वैयक्तिक आणि कौटुंबिक काळजी घ्यायला हवी, याची चर्चा करा. मुलांना त्यांचे मत आणि भावना व्यक्त करण्यास उद्युक्त करा. अशा काळात रागावणे किंवा दु:खी असणे हे स्वाभाविक आहे, हे मान्य करायला शिकवा. मुलांना तुमच्याजवळ येऊन प्रश्न विचारण्यास उद्युक्त करा. यामुळे मुलांचा तुमच्यावरचा विश्वास वाढतो. करोना हा तुलनेने नवीन विषाणू आहे. जगभरात शास्त्रज्ञ खूप कष्ट करून, विषाणूची अधिक माहिती मिळवत आहेत. लोकांना सुरक्षित ठेवणे, हेच त्यांचे उद्दिष्ट आहे. मुलांबरोबर ती अधिक सुरक्षित कशी राहतील, याविषयी बोलणे गरजेचे आहे.

#हात धुवून घ्या,

मुलांनी सतत आणि व्यवस्थित हात धुणे गरजेचे आहे. विशेषतः घरी आल्यानंतर, जेवणापूर्वी, नाक शिंकरल्यानंतर, खोकल्यानंतर हात धुणे खूपच महत्त्वाचे आहे. मुलांना टिश्यू पेपरमध्ये कसे खोकायचे व शिंकायचे, त्यानंतर तो कागद कचराकुंडीत व्यवस्थित कसा टाकायचा, तसेच बाह्यांमध्ये अथवा कोपऱ्याच्या त्रिकोणात कसे शिंकायचे, हे शिकवणे गरजेचे आहे. घरातील सातत्याने स्पर्श होणाऱ्या वस्तू आणि पृष्ठभाग जंतुनाशकाने साफ करीत राहणे हेही महत्त्वाचे आहे. मुलांना हात धुताना, साबणाचे छोटे छोटे बुडबुडे कसे निर्माण करायचे आणि बोटे तळांपासून बेचक्यातून आणि पेरापर्यंत कशी धुवावीत हे दाखवा. अंगठे धुणेही गरजेचे आहे. मुलांना 'हॅपी बर्थ डे' हे गाणे दोनदा म्हणायला लावा, जेणेकरून हात धुण्यासाठी २० सेकंदांपेक्षा जास्त वेळ व्यवस्थितपणे देता येईल.

#घरीच रहा,

सध्या शाळा आणि वेगवेगळ्या कार्यक्रमांना सुटी असल्यामुळे मुलांनी घरी बसणे हे कसे फायेदशीर आहे, हे त्यांना समजावून सांगा. करोनाचा संसर्ग त्यामुळे कसा टाळता येतो, ते सांगा. घरी बसणे हा करोनाचा संसर्ग टाळण्याचा खात्रीशीर उपाय असल्यामुळे, त्यांचे जीवन लवकरच पूर्ववत होईल, याची खात्री द्या. जनसंपर्क टाळणेही आवश्यक आहे. घराबाहेरील लोकांना टाळणे गरजेचे आहे. कुठेही उभे राहताना साधारणपणे एका मोठ्या सायकलीएवढे किंवा सहा फूट अंतर हवेच. घराबाहेरील व्यक्तींना केवळ हसून किंवा हात दाखवून अभिवादन करा. हस्तांदोलन टाळा. चौरस आणि सकस आहार घेणे, चांगली झोप, दररोज व्यायाम करणे, या आरोग्याची काळजी घेण्याच्या काही चांगल्या सवयी आहेत. तुम्ही अशा सर्व गोष्टींना कसा प्रतिसाद देता, हे मुले पाहत असतात. अशा स्थितीत मनाची घालमेल होणे अनुचित नाही, हे समजावून सांगा. तुमच्या नेहमीच्या कौटुंबिक गोष्टी चालू ठेवा. वेगवेगळे शैक्षणिक उपक्रम, एकत्र जेवण, आराम आणि झोपेच्या वेळा नियमित ठेवा. अशा गोष्टींमुळे मुलांना तुमचे नियोजन कळेल आणि सर्व गोष्टी आपल्याच नियंत्रणात आहेत, हे लक्षात येईल. एखाद्या फळ्यावर सर्व गोष्टींचे वेळापत्रक लिहिले आणि त्याची अंमलबजावणी झाल्यावर खुणा केल्या, तर काही गोष्टी साध्य झाल्याचे समाधान मिळेल.

#दुर्लक्ष करा

करोनाच्या बातम्यांचा भडीमार भीतीदायक ठरू शकतो; त्यामुळे बातम्या किती बघायच्या यावर नियंत्रण ठेवा. त्याचप्रमाणे सोशल नेटवर्किंग साइट्सच्या माध्यमातून येणाऱ्या अफवा आणि चुकीच्या माहितीपासून मुलांना दूर राहायला शिकवा.

#छंद

मुलांना कोडी, कला, वाचन, संगीत ऐकणे किंवा शिकणे अशा गोष्टींसाठी उद्युक्त करा. मुलांशी खेळा. वेगवेगळे खाद्यपदार्थ बनवा. चित्रपट, नाटके पहा. एकत्र वाचन करता आले, तर अगदी सोन्याहून पिवळे! टेलिफोन, फेसटाइम, व्हॉट्सअॅपचा वापर करून, मित्रमंडळी, नातेवाइकांशी संबंध ठेवा, जेणेकरून एकटेपणा टळेल आणि नातेसंबध आणखी घट्ट होतील. कुठल्याही जातिधर्माबद्दल किंवा समुदायाबद्दल तेढ निर्माण करू नका. सातत्याने झोपेविषयी, खाण्यापिण्याच्या सवयींविषयी किंवा लक्ष विचलित होणाऱ्या काही समस्या आल्या असतील, तर तुमच्या फॅमिली डॉक्टरची किंवा मानसोपचार तज्ज्ञांची मदत घ्या. त्यांचा सल्ला जरूर घ्या. या सगळ्या बाबी लक्षात ठेवल्या, तर सध्याच्या स्थितीशी सामना करता येईल.

साभार-goole ,bbc, wikipedia,mahatimes

&बालस्नेही, महाराष्ट्र.